Roślinne źródła białka

Roślinne źródła białka – strączki, tofu, orzechy i nasiona

Roślinne źródła białka wcale nie muszą być czymś zarezerwowanym tylko dla wegetarian czy wegan. Soczewica, fasola, ciecierzyca, soja, tofu, tempeh, orzechy czy pestki mogą po prostu urozmaicić nasze codzienne jedzenie.

Kiedy mówimy o białku, pierwsze skojarzenie często jest proste: mięso, ryby, jajka albo nabiał. A przecież białko znajdziemy również w roślinach… i to w naprawdę wielu produktach.

I od razu jedna ważna rzecz… nie trzeba być wegetarianinem ani weganinem, żeby częściej sięgać po białko pochodzące z roślin.

Możesz jeść ryby, jajka czy mięso, a jednocześnie częściej wybierać soczewicę, fasolę albo tofu. Właśnie taka różnorodność najbardziej mi się podoba.

Po co właściwie potrzebujemy białka?

Białko jest jednym z podstawowych składników naszego organizmu.

Znajdziemy je między innymi w mięśniach, skórze i wielu innych tkankach. Z białek powstają również enzymy, część hormonów, przeciwciała oraz substancje uczestniczące w transporcie różnych składników w organizmie.

Krótko mówiąc… bez białka trudno byłoby nam normalnie funkcjonować.

A samo białko zbudowane jest z mniejszych elementów – aminokwasów. Część z nich organizm potrafi wytworzyć sam, a część musimy dostarczać z jedzeniem.

Czy białko roślinne jest pełnowartościowe?

To pytanie pojawia się bardzo często.

Przez lata można było usłyszeć, że białka roślinne są „niepełnowartościowe”, a białko zwierzęce jest od nich zdecydowanie lepsze.

W rzeczywistości sprawa jest trochę bardziej złożona.

Produkty roślinne zawierają aminokwasy niezbędne dla organizmu, tylko ich proporcje mogą różnić się pomiędzy poszczególnymi produktami.

I właśnie dlatego znowu wracamy do słowa, które w odżywianiu pojawia się bardzo często – różnorodność.

Jeżeli w ciągu dnia jesz różne produkty – na przykład strączki, produkty zbożowe, orzechy, pestki czy soję – organizm ma możliwość korzystania z dostarczanych z nimi aminokwasów.

Nie trzeba więc siedzieć nad talerzem z kalkulatorem i zastanawiać się, czy do każdej łyżki soczewicy koniecznie trzeba dołożyć konkretną ilość ryżu.

Czy trzeba łączyć białka roślinne w jednym posiłku?

Nie.

I to jest chyba jedna z tych informacji, które warto sobie zapamiętać.

Roślinne źródła białka mogą się między sobą różnić składem aminokwasów, dlatego najważniejsza jest różnorodność produktów w ciągu całego dnia.

Nie musimy w każdym posiłku tworzyć jakiejś idealnej kombinacji aminokwasów.

Dużo ważniejsze jest to, jak wygląda nasze odżywianie w ciągu całego dnia i czy korzystamy z różnych produktów.

Raz może być soczewica, innym razem tofu, fasola, hummus, kasza gryczana albo garść pestek.

Organizm naprawdę nie działa tak, że po zakończeniu obiadu zamyka magazyn aminokwasów i mówi: „niestety, zabrakło jednego składnika, zaczynamy od nowa”.

Roślinne źródła białka – co warto jeść?

Jeżeli chcemy wprowadzić więcej białka pochodzenia roślinnego, przede wszystkim patrzyłabym na kilka grup produktów.

Najlepsze roślinne źródła białka znajdziemy przede wszystkim w strączkach i ich przetworach, ale warto pamiętać również o orzechach, pestkach i pełnych ziarnach.

1. Rośliny strączkowe

To jedna z najważniejszych grup produktów dostarczających białka roślinnego.

  • soczewica,
  • ciecierzyca,
  • fasola,
  • groch,
  • bób,
  • zielony groszek,
  • soja.

Poza białkiem dostarczają również między innymi błonnika oraz wielu witamin i składników mineralnych.

I można je wykorzystać naprawdę prosto – do zupy, sałatki, pasty, curry, sosu czy zwykłego obiadu z warzywami.

2. Tofu i tempeh

Oba produkty powstają z soi, ale są zupełnie inne pod względem smaku i konsystencji.

Tofu jest delikatne i świetnie przyjmuje przyprawy. Tempeh jest bardziej zwarty, ma mocniejszy smak i zazwyczaj dostarcza więcej białka w 100 gramach.

Jeżeli chcesz zobaczyć dokładnie, czym się różnią, przygotowałam osobne porównanie:

Tofu czy tempeh – który wybrać?

3. Orzechy i pestki

Tu również znajdziemy sporo białka, chociaż pamiętajmy, że orzechy i pestki są jednocześnie źródłem tłuszczu i mają stosunkowo wysoką kaloryczność.

Nie jest to nic złego… po prostu dobrze wiedzieć, co dokładamy do posiłku.

Dobrym wyborem mogą być:

  • pestki dyni,
  • pestki słonecznika,
  • migdały,
  • pistacje,
  • orzechy włoskie,
  • orzechy laskowe,
  • nerkowce,
  • nasiona konopi,
  • nasiona chia.

4. Pełne ziarna i pseudozboża

Kasza czy płatki owsiane zwykle nie są pierwszym produktem, o którym myślimy, słysząc słowo „białko”.

A jednak również dokładają swoją porcję do całego dnia.

Warto sięgać między innymi po:

  • komosę ryżową,
  • kaszę gryczaną i grykę,
  • amarantus,
  • płatki owsiane,
  • pełnoziarnisty ryż,
  • pełnoziarniste pieczywo i makarony.

5. Seitan

Seitan powstaje z glutenu pszennego i jest produktem bardzo bogatym w białko.

Ma zwartą konsystencję i dlatego często wykorzystywany jest jako roślinny zamiennik mięsa.

Oczywiście nie będzie odpowiedni dla osób, które z powodów zdrowotnych muszą unikać glutenu.

A co z brokułami, bananem czy awokado?

One również zawierają pewną ilość białka.

Ale nie wrzucałabym ich do tej samej szufladki co soczewica, tofu czy tempeh.

Brokuł jest świetnym warzywem… ale jeżeli chcemy zbudować posiłek bogaty w białko, sam brokuł raczej nam tego zadania nie załatwi.

To dobry przykład, dlaczego warto patrzeć na cały posiłek, a nie tylko na informację: „ten produkt zawiera białko”.

Ile białka potrzebujemy?

Nie ma jednej liczby odpowiedniej dla każdego.

Dla zdrowych osób dorosłych europejskie normy przyjmują orientacyjnie około 0,83 g białka na kilogram masy ciała dziennie.

Ale zapotrzebowanie może się zmieniać zależnie od wieku, aktywności fizycznej, ciąży, karmienia piersią czy indywidualnej sytuacji zdrowotnej.

Dlatego nie podoba mi się podejście: „każdy powinien jeść dokładnie tyle i tyle”.

Organizm to nie kalkulator.

Jeżeli ktoś ma chorobę nerek, zaburzenia odżywiania albo inną sytuację wymagającą specjalnego żywienia, ilość białka warto ustalać indywidualnie z lekarzem lub dietetykiem.

Więcej o normach spożycia białka możesz przeczytać również w materiałach Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA).

Czy za dużo białka szkodzi?

Tu również nie lubię straszenia.

Nie jest prawdą, że każda większa ilość białka automatycznie „niszczy nerki”, podobnie jak nie ma potrzeby tłumaczyć jego działania „zakwaszeniem organizmu”.

Dużo ważniejsze jest to, skąd białko pochodzi i co razem z nim znajduje się na naszym talerzu.

Inaczej wygląda posiłek oparty na fasoli, warzywach i pełnym ziarnie, a inaczej codzienna duża ilość wysoko przetworzonych produktów mięsnych.

I znowu dochodzimy do tego samego… nie oceniajmy całego sposobu odżywiania na podstawie jednego składnika.

Warto spojrzeć szerzej

Białko jest ważne… ale nadal jest tylko częścią posiłku

Możesz wybrać świetne źródło białka, ale organizm potrzebuje przecież również warzyw, odpowiednich tłuszczów, źródeł energii, witamin i składników mineralnych.

W PZO właśnie na to patrzymy – nie na jeden „idealny” produkt, ale na to, jak poszczególne elementy układają się razem na naszym talerzu.


Zobacz, jak patrzymy na odżywianie w PZO →

Jak w praktyce jeść więcej białka roślinnego?

Nie musisz od jutra wyrzucać z lodówki wszystkiego, co nie jest roślinne.

Naprawdę.

Możesz zacząć dużo prościej.

Roślinne źródła białka naprawdę łatwo wprowadzić do zwykłych posiłków i nie trzeba przy tym całkowicie zmieniać swojego sposobu jedzenia.

Jeśli chcesz częściej wprowadzać roślinne źródła białka, zacznij od jednego czy dwóch posiłków i zobacz, które produkty najbardziej Ci smakują.

  • Do sałatki dodaj ciecierzycę albo fasolę.
  • Do obiadu zamiast mięsa czasami przygotuj tofu lub tempeh.
  • Do owsianki dodaj kilka orzechów albo pestki.
  • Zrób pastę z soczewicy albo hummus do kanapki.
  • Wypróbuj curry z ciecierzycą.
  • Dodaj strączki do zupy albo sosu.

I właśnie takie małe zmiany najbardziej lubię.

Nie rewolucja od poniedziałku. Nie kolejna lista zakazów.

Po prostu coraz większa świadomość tego, co znajduje się na naszym talerzu.

Roślinne źródła białka – co warto zapamiętać?

Nie musisz wybierać pomiędzy „białkiem zwierzęcym” a „białkiem roślinnym” jak pomiędzy dwiema walczącymi drużynami.

Roślinne źródła białka mogą po prostu zwiększyć różnorodność Twojego codziennego odżywiania, niezależnie od tego, czy jesz również produkty odzwierzęce.

A jeśli jesz wyłącznie roślinnie, dobrze zaplanowane odżywianie również może dostarczyć potrzebnego białka i aminokwasów.

Najważniejsze?

Różnorodność.

Soczewica dzisiaj. Tofu jutro. Fasola pojutrze. Do tego kasze, pestki, orzechy i dużo warzyw.

Nie chodzi o znalezienie jednego najlepszego produktu.

Chodzi o to, żeby wiedzieć, co wkładamy na talerz i dlaczego.

Jeśli chcesz pójść krok dalej

Chcesz lepiej rozumieć, jak komponować swoje posiłki?

W Programie PZO nie uczymy życia z kalkulatorem kalorii w ręku. Pokazujemy, jak patrzeć na jedzenie szerzej, rozumieć rolę poszczególnych składników i przekładać tę wiedzę na zwykłe, codzienne posiłki.


Poznaj Program PZO


Umów rozmowę

Najpierw możesz po prostu zobaczyć, jak to działa.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Przewijanie do góry